Stedelijke ontwikkeling tagged with 'Zwolle'  

 
Regio Zwolle: Hanze of Moderne Devotie?
15 december 2013

Je zou het misschien wel organische groei kunnen noemen, het proces van regio vorming dat sinds een paar jaar in Zwolle en omstreken plaatsvindt. Een paar jaar geleden schoven een zestiental gemeenten in de regio Zwolle bij elkaar aan tafel op zoek naar gezamenlijke kracht en samenwerking. De deelnemende gemeenten van deze kersverse regio liggen rondom de gemeente Zwolle en maken onderdeel uit van de provincies Overijssel, Gelderland, Flevoland en Drenthe. Voorheen kwamen deze gemeenten, als gevolg van de provinciale indeling, amper bij elkaar op de koffie.

Deze nieuwe horizontaal gestarte samenwerking smaakte al snel naar meer, enkele aanpalende gemeenten overwegen inmiddels ook een liaison met deze nieuwbakken regio aan te gaan, zo werd ons deze week verteld. Het is een van onderop beweging, Minister Plasterk heeft hier feitelijk het nakijken.

Afgelopen week organiseerde de regio voor de tweede keer een jaarcongres. Om te ontmoeten, de delen maar ook om met elkaar op zoek te gaan naar de gemeenschappelijke drager van de regio. Wat is het bindmiddel dat deze regio feitelijk tot een natuurlijk geheel aaneen smeed? Hier is iets bijzonders aan de hand. Het gaat niet om “branding” van bovenaf. Er is ook niet sprake van een door subsidies gedragen “valley” en er is ook niet specifiek één economische thematische drager aan te wijzen die het gebied verbijzondert ten opzichte van het omliggende gebied. Toch kruipen deze gemeenten graag naar elkaar toe.

Economisch wordt in de regio Zwolle heel goed gepresteerd en Zwolle staat al jaren in de top van een aantal ranglijsten. Natuurlijk heeft de regio ook last van de crisis, dat kan niet worden ontkend, maar het algehele beeld is gunstig en de verwachtingen zijn positief gestemd. Als verklaring wordt al gauw naar de logistiek gunstige ligging verwezen, maar misschien zijn er wel heel andere factoren mede bepalend voor dit aangename resultaat.

Op het congres van vorig jaar werd op het podium met elkaar gediscussieerd over de mogelijke dragers van het geheel. Men was het er absoluut over eens dat ze iets met elkaar hadden, maar wat dat dan was, of hoe men zich naar buiten zou moeten positioneren, daar was nog geen eenduidig antwoord op. Een dergelijke discussie ontbrak dit jaar. In plaats daarvan was de cultuurhistoricus Professor Herman Pleij uitgenodigd zijn licht over de regio te laten schijnen. Hij deed dat op voortreffelijke wijze en vatte de identiteit en het onderscheidende van de regio heel concreet samen als de onlosmakelijke verbinding tussen Hanze en Moderne Devotie dat in de genen van de bewoners zit verwerkt. “Het individualisme, zo kenmerkend voor de huidige tijd is hier toentertijd al uitgevonden. Hier werden vragen gesteld, hier stond de eigen verantwoording voorop, of men nu op weg was op aard of naar de hemel”. De zaal moet even lachen, dit is mooi en boud geformuleerd. Maar ondertussen niet minder waar.

Een dergelijke houding leidt tot ideeën-rijkdom, tot ondernemerschap en tot pragmatisch gevoel van samenwerken. Allemaal zaken die voortkomen vanuit kracht en verbinding. Bij de Hanze denkt iedereen aan mooie historische binnensteden en bij religie aan een kerkgebouwen en een stelsel van regels. Maar wat de regio Zwolle verbind is een erfgoed dat veel meer tussen de oren zit dan in stenen of boeken is verankerd.

Na afloop van het congres werd aan de deelnemers de “regio Zwolle monitor” uitgedeeld. In het voorwoord staat: ‘Kenmerkend voor de Regio Zwolle is de hechte samenwerking tussen de vier O’s: Ondernemers, Overheid, Onderwijs en Onderzoek.’ Dat is mooi en ook verstandig maar ik zoek eigenlijk iets anders en blader door. Wordt in de monitor ook het eigene benoemd dat zo kenmerkend is voor deze regio? Veel cijfers over de economie, demografie en topsectoren, maar niet over het wezen van de regio, het unieke verbindende.

Ik ben benieuwd of de handschoen die Pleij heeft opgeworpen wordt opgepakt. En dat in de monitor van volgend jaar de beschrijving niet alleen wordt gezocht in economische prestaties, instituties en topsectoren maar ook in het niet stoffelijke, en om nog een stapje verder te gaan, of beleidsmakers en ondernemers het gezamenlijk aandurven deze regio te “branden” met de combi van Hanze én Moderne Devotie. Het Hanzeverleden is roemrijk, maar niet voldoende onderscheidend, daar kunnen zich immers vele steden in Noordelijk Europa op verstaan, de combinatie van Hanze én Moderne Devotie daarentegen heel bijzonder, alleen voor dit gebied van toepassing en daardoor heel uniek.




Er zijn nog geen reacties
Over lijnzaad, het Polymer Science Park en 3D printen
21 september 2013

Op het terrein in Zwolle langs de Nieuwe Vecht waar ooit lijnzaadolie werd geproduceerd werd eergisteren door het Polymer Science Park in samenwerking met onder andere de hogeschool Windesheim, lectoraat kunststoftechnologie (Zwolle) en Stenden PRE (Emmen), de beurs 3DprintNL georganiseerd. Het lijken toevalligheden, maar er is een duidelijk verband tussen het produceren van lijnzaadolie, de oprichting van het innovatiecentrum PSP en 3D printen.

In Oost Nederland werd in vroegere tijden veelvuldig vlas verbouwd, ten behoeve van de productie van linnen en lijnzaadolie. In Zwolle stonden maar liefs vier lijnzaadmolens langs de Nieuwe Vecht. Alleen de molen de Passiebloem staat er nu nog in vol ornaat. Het was de lijnzaadproductie, die onder andere de verfproductie en chemie in oost Nederland een boost gaf en op deze specifieke plek in latere tijden een industrieterrein liet ontstaan, met o.a. chemie (DSM) en technologie (Phillips) als belangrijke spelers.

 

Beurs 3DPrint.nl, 19 september 2013

De regio rondom Zwolle is mede door deze ontstaansgeschiedenis een belangrijke speler op het gebied van kunststoffen geworden (Overijssel en Drente samen vormen de tweede kunststofregio van Nederland) en om deze ontwikkeling een extra boost te geven is het Polymer Science Park opgericht als open innovatiecentrum voor toegepaste kunststof technologie met o.a. DSM en van Wijhe verf als partners.

Het PSP is een jong innovatiecentrum maar doet het goed. Overal in Nederland verrijzen innovatiecentra als paddestoelen uit de grond. Het lijkt wel een toverformule, zet een paar bedrijven inclusief onderwijsinstellingen bij elkaar, plak er een bordje ‘innovatiecentrum’ op en ontwikkeling is gegarandeerd? Zo werkt het niet. In een onderzoek dat Buck Consultancy vorig jaar verrichte naar innovatiecentra, krijgen maar 33 van de 74 opgerichte innovatiecentra het predikaat ‘echte campus’ toebedeeld: ook het PSP wordt als zodanig door Buck gekenmerkt.

 

Collectie PSP, kunststoffen gebruiksvoorwerpen van welleer

Als sinds jaar en dag gebruiken we zowel voor industrieel gebruik als voor consumptief gebruik diverse kunststof producten. Wie herinnert zich bijvoorbeeld niet de prachtige zwarte bakelieten telefoon van de PTT met een indrukwekkende draaischijf en een gigantische zware hoorn? Bakeliet is ook kunststof. Bij de herinnering aan een dergelijk product worden sommige mensen sentimenteel. De meesten van ons krijgen echter negatieve gevoelens als het om kunststof gaat. Kunststof wordt vaak geassocieerd met niet afbreekbaar materiaal. Maar tegenwoordig maakt de sector ook afbreekbare producten en producten gemaakt van biologisch materiaal. Dat deed de natuur overigens ook al. Barnsteen is een hars en harsen kunnen worden gezien als natuurlijke kunststoffen.

Het PSP heeft overigens in haar lab een prachtige collectie kunststoffen gebruiksvoorwerpen uitgestald staan maar deze collectie is feitelijk semi openbaar. Bezoekers van het Lab kunnen er een blik op werpen, maar zo maar binnen lopen, alleen maar om de collectie te bekijken, zo ver is het nog niet. Alle mankracht wordt op dit moment gestoken in de verdere op- en uitbouw van het kenniscentrum.

 

Geëxposeerd materiaal Beurs 3Dprint.nl

Terug naar de beurs 3DprintNL. Want wat is dan de verbinding tussen het PSP en 3D printen? Dat is snel verklaard: Rapid Manufacturing en Rapid Prototyping – oftewel 3D-scannen en –printen, maken het mogelijk direct vanuit de computer diverse kunststofproducten te maken, waardoor het maken van dure matrijzen overbodig kan worden. Op het PSP wordt onder andere onderzocht waar dergelijke omslagpunten liggen. Het is maar een voorbeeld, uiteraard zijn er nog veel meer dwarsverbindingen.

Met de organisatie van de 3D beurs werd door organisatoren nog een ander signaal afgegeven, namelijk dat de regio reeds vele 3D bedrijven kent en landelijk gezien ook voornemens is een belangrijke rol op dit gebied te spelen. 3DprintNL was met ruim 500 bezoekers zondemeer druk bezocht. Wat dat betreft is een goed signaal afgegeven.

 

Het printen van een kikker tijdens 3Dprint.nl 

 

Een vluchtig bezoek aan de beurs kan overigens misleidend zijn. Er stonden ook een aantal exposanten die met name kleine 3D geprinte kunststoffen poppetjes en hebbedingetjes op hun tafel hadden uitgestald. En als je heel veel van dat materiaal tegelijk ziet staan en de impact van de achterliggende techniek niet goed begrijpt, dan ga je 3D printen misschien eerder zien als leuk speelgoed voor ontwerpers en hobbyisten in plaats van als een doorbraaktechnologie welke de wereld van productie en logistiek op relatief korte termijn op zijn kop gaat zetten. Wat dat betreft is teveel van het zelfde op een beurs niet altijd het juiste signaal. De bezoeker die echter de gelegenheid nam, ook een aantal lezingen bij te wonen kreeg een behoorlijke doorsnee van technieken en toepassingsmogelijkheden voorgeschoteld.

De gasten en exposanten van de beurs zullen er niet bij stil hebben gestaan, maar het is bijzonder om te bedenken, dat dit alles op deze plek heeft plaatsgevonden omdat ooit op grote schaal in Oost Nederland vlas werd verbouwd en verwerkende molens ten behoeve van de productie van lijnzaad, met name langs de Nieuwe Vecht in Zwolle hebben gestaan.




Er zijn nog geen reacties
Zwolle op de kaart zetten
2 juni 2013

 

Dit weekend gonsde het in Zwolle. In de eerste plaats omdat museum de Fundatie na een fikse verbouwing weer is opengegaan. Het gaat hier niet om een extra vleugel of een fikse renovatie van het pand, maar om de creatie van een stedelijk icoon. Op het dak van het klassieke gebouw is een eivormige opbouw geplaatst, bedekt met blauwe tegeltjes. Het geheel is heel feeëriek, bijna boven het hier en nu verheven. Het is tegelijkertijd een krachtig en gedurfd gebaar van Zwolle, eindelijk springt de stad een beetje uit de houding en haar historische jas.

Het gonsde ook in de stad omdat dit weekend o.a de jaarlijkse boekenmarkt, het internationaal Vertelfestival en het festival Kunsten op Straat plaatsvonden, gezamenlijk verenigd onder de naam Zwolle Unlimited. Vervolgens was er ook nog de opening van de expositie ‘Stad in Beeld‘ in het Stedelijk Museum Zwolle.

 

Museum de Fundatie

 

Zwolle wil zichzelf beter op de kaart zetten en de Fundatie wil dat ook. Dat is een mooie gezamenlijke missie en een terechte overigens, beiden zijn het waard. Vanmorgen twitterde de Stentor dat de Fundatie 8000 bezoekers op haar eerste openingsdag had getrokken. Dat is een mooie belofte voor de komende tijd, stad en museum zijn in beeld.

Ik ken de stad al jaren en wat ik me iedere keer weer afvraag is hoe de argeloze toerist zijn/haar weg naar het kunst en cultuuraanbod moet gaan vinden. Ik mis de verbinding tussen de instellingen en verleidende acties om de toerist voor een aantal dagen aan Zwolle te verbinden. Vanmorgen bijvoorbeeld kreeg ik bij de ingang van de Fundatie een hand-out aangereikt over de Fundatie zelf en eentje over de ‘Fundatie Fellows Zwolle’. De laatste folder bleek een verzameling te zijn van een 15 tal partijen, met name horeca en detailhandel, met een plattegrondje op de achterkant, waarop de Fundatie stond aangegeven en de betreffende 15 partijen. That’s all. Geen verdere opgave van de overige musea, galeries en theaters of kekke zaakjes en ook geen vermelding van de festivals die elders in de stad plaatsvonden.

 

Expositie ‘Stad in beeld’, Stedelijk Museum Zwolle, detail van werk van Yang Yongliang

 

Hoe had die argeloze toerist al die leuke dingen dan wel moeten vinden? De site van de VVV/Zwolle Marketing biedt iets meer soelaas, maar is helaas ook niet volledig. Hierop wel veel aandacht voor de opening van de Fundatie en de diverse festivals in het eerste weekend van juni, maar op de evenementen kalender die duidelijk zichtbaar op de hoofdpagina prijkt, wordt bijvoorbeeld niet de opening op 2 juni van de expositie ‘Stad in Beeld’ van het Stedelijk Museum Zwolle vermeld. Ik moet een paar keer klikken, om de informatie wel te vinden. Maar ik heb een voorsprong, ik weet dat op 2 juni de start van een nieuwe expositie is.

Wat dat betreft is de site van Zwolle Unlimited heel overzichtelijk. Daarop staan de initiatieven van 16 partijen die zich voor dit weekend hebben verenigd geordend bij elkaar, een fotootje per initiatief en daaronder de informatie. De Fundatie en het Stedelijk Museum zijn echter niet van de partij. Misschien ook wel begrijpelijk, in Zwolle Unlimited hebben zich met name kortdurende festival activiteiten verenigd en daaraan voldoen langlopende exposities niet. Maar ik denk ondertussen wel weer aan die argeloze toerist, die zo graag van alles in Zwolle zou willen genieten en aan de stad Zwolle zelf, welke de toerist zo graag wat langer dan één dag aan de stad zou willen verbinden.

 

Expositie ‘ Dansen op de vulkaan, Museum de Fundatie, werk van Sella Hasse. 

 

De expositie in beide musea hebben overigens een hele mooie rode draad. In de Fundatie is o.a de expositie ‘Dans op de vulkaan, kunst en leven in de republiek van Weimar’ te zien. Hierin heel veel aandacht voor het stedelijke leven in al haar facetten, hetgeen prachtig aansluit op de expositie ‘Stad in beeld’ in het Stedelijk Museum Zwolle.  Eén plus één is drie, ja toch? Waarom geen combi tickets verkopen?

Een stad waar ik altijd snel kan vinden wat er op cultureel gebied speelt, is  Eindhoven. Op de digitale agenda van ‘uit in Eindhoven‘, een zeer visueel ingestelde kaart, kan de nog van niets wetende toerist, maar ook de eigen inwoner, in een oogopslag vinden wat waar en wanneer is. Dat is wel zo fijn en daarmee staat het cultuuraanbod van Eindhoven duidelijk op de kaart.

Beide genoemde exposities zijn overigens prachtig, niet alleen voor liefhebbers van kunst maar ook voor al die city geeks, altijd op zoek naar het diepste wezen van de stad. ‘Dansen op de Vulkaan’ is nog te bewonderen tot 15 september, ‘Stad in Beeld’ tot 20 oktober.

 




Er zijn nog geen reacties