Blog tagged with 'Berlijn'  

 
Het Ruhrgebied is een speeltuin voor kunst- en stadsliefhebbers
25 juni 2013

 

Afgelopen vrijdag bezochten we met de GSRO (Gelderse Studiekring Ruimtelijke Ordening) het Ruhrgebied. Het verbaast me altijd weer opnieuw dat dit gebied voor velen een nog zo onbekend gebied is. Berlijn, ja die stad staat wel op ieders mental map en als je zegt dat je een lang weekend naar Berlijn gaat, klinkt dat eenieder heel plausibel in de oren, maar zodra je aangeeft dat je een weekend naar het Ruhrgebied gaat, lijkt het wel alsof je je moet verdedigen.

Het is juist het rauwe van dit gebied, het doorleefde en weer opgepoetste, in combinatie met een aantal bewust aangebrachte grootstedelijke cultuuraccenten waardoor dit gebied juist heel aantrekkelijk is. Het is wel een beetje vergelijkbaar met de tragische schoonheid van Berlijn. Beiden gebieden kennen verlaten bedrijventerreinen, met dat verschil dat de industrie Berlijn na 1945 de rug toekeerde en Berlijn sindsdien is opgesierd met leegstaande vooroorlogse industriële architectuur terwijl de industriële en mijnbouwgeschiedenis van het Ruhrgebied nog tot in de jaren 80 van de vorige eeuw zijn beslag had, met als gevolg dat het gebied nadat de mijnbouw en de staalindustrie ter ziele ging, werd opgescheept met een grote hoeveelheid verlaten terreinen, zwaar vervuild en grotendeels bedekt met aftandse naoorlogse opstal, maar gelukkig – voorzover in WOII niet gebombardeerd – ook doorspekt met resten van vooroorlogse industriële architectuur.

 

Landschapspark Duisburg Nord

Een aantal decennia geleden was het ook geen pretje het Ruhrgebied te bezoeken. Rokende schoorstenen, grauwe huizen, geschonden steden door de oorlog van hun stadshart beroofd, saai en duf herbouwd en een zwaar vervuilde natuur. Het is een beeld dat velen ooit hebben gezien op doorreis naar het zonnige zuiden en nooit meer van hun netvlies hebben kunnen poetsen. Maar de tijden zijn veranderd.

Het Ruhrgebied anno nu is een speeltuin voor kunstliefhebbers en stadsgekken. Maar ook voor natuurliefhebbers, de natuur neemt terug wat is afgehaald waardoor niet alleen de bebouwde omgeving maar ook de directe omgeving van het riviertje de Ruhr, de naamgever van het gebied en de talrijke kanalen die het gebied doorsnijden, zijn doorspekt van tragieke schoonheid.

Aan een collega van de GSRO en mij de eer om de excursie van afgelopen vrijdag voor te mogen bereiden. Het was niet gemakkelijk een keuze te maken waar naar toe en met wie allemaal in gesprek. GSRO-ers zijn per slot van rekening bijna allemaal stadsgekken en velen van ons komen graag en regelmatig in het Ruhrgebied. Wat is dan wijsheid? Het gebied is feitelijk een grote snoeppot met teveel snoepjes erin en dan is moeilijk kiezen.

 

Innerhafen Duisburg

We besloten een tipje van het gebied te pakken en alleen een klein stukje van Essen en Duisburg op het programma te zetten en nog bleek de tijd veel te kort. We hadden tijd om een lezing en een korte busexcursie door Essen bij te wonen, verzorgd door vakcollega’s van het Regionalverband Ruhr en tijd om een tweetal lezingen in Duisburg bij te wonen, over de toekomstplannen van de stad en in het bijzonder die van de Innenhafen. Vervolgens hadden we nog een klein beetje tijd voor een korte excursie naar het terrein van de Zeche Zollverein (Unesco erfgoed), het Landschapspark Duisburg Nord, onderdeel van een lint van cultuur en industrieel erfgoed dat het Ruhrgebied van West naar Oost aaneensmeedt en het geschonden stadshart van Duisburg en de opgeknapte Innenhafen te bezoeken. Kortom, een heel vol programma!

Aan kunsttempels zijn we al helemaal niet toegekomen. In Essen was er geen tijd om het prachtige Museum Folkwang te bezoeken, de no 1 trekker van ‘Ruhrgebied, culturele hoofdstad 2010’ en in Duisburg kwamen we al helemaal niet toe aan een van de grootste museums in Europa op het gebied van hedendaagse beeldhouwkunst het Lehmbruckmuseum, laat staan dat we tijd hadden voor bijzondere tentoonstellingen en galerieën verstopt in de rafelige randjes van het gebied, plaatsen waar ik juist ook heel graag kom en die wederom een vergelijk met Berlijn rechtvaardigen. Of de door Christo ingepakte Gasometer in Oberhausen, en dat terwijl we daar zo goed als langs kwamen.

Om de kracht van het gebied nog even in beeld te brengen: de metropool Ruhr is goed voor pakweg 5 miljoen mensen, ter vergelijk in Berlijn wonen 3,5 miljoen personen en de Ruhr-Rijn regio (inclusief Dusseldorf en Keulen) zelfs 10 miljoen mensen. Kortom er ligt een speeltuin voor kunst en stadsliefhebbers op 1 a 2 uur rijden vanaf de Nederlandse grens. Je bent wel gek als je dit gebied links laat liggen en neem de tijd, in een weekend is nog maar een tipje van de sluier opgelicht.

 




Er zijn nog geen reacties
Stattbad Wedding, expo en co-working space
13 april 2013

 

Verstopt in de Berlijnse wijk Wedding ligt het voormalige Stattbad. Goed bereikbaar met de S-bahn, maar ver weg van de gebaande paden voor toeristen en ook voor vele Berlijnse ingezetenen. De wijk is relatief arm, gentrification heeft (nog) niet toegeslagen.

Op zoek naar nieuwe initiatieven gerealiseerd in leegstaande gebouwen banen we ons voor een aantal dagen een weg door Berlijn. Als geen andere stad in Europa heeft Berlijn een overvloed aan vervallen panden die letterlijk schreeuwen om nieuwe gebruikers en grote leegten die genoeg plaats hebben voor nieuwe eigentijdse bestemmingen. Berlijn is één groot experiment. Hier borrelt en gist het. Europa is in mineur, het achterland van Berlijn loopt leeg en de metropool Berlijn is in transitie. Het zijn met name ondernemende bewoners die met minimale middelen ruimte en context weten te vervlechten, waardoor nieuwe inhoud en ervaringen ontstaan en waarde aan de stad wordt toegevoegd.

 

Werk van Alias, Expo Dissidents, voormalig Stattbad Wedding

Het voormalige binnenzwembad van Wedding is nu een co-working space en bar annex expositieplek. OPEN WALLS Gallery opende er vrijdag 12 april haar expositie ‘Dissidents’, een expositie die inzoomt op urban art. Hier geen breedvoerige openingstoespraak van de galleriehouder terwijl bezoekers het obligate wijntje drinken, maar een korte uitleg voor elke bezoeker bij de entree wat waar te zien is en voor iedereen een stempel op de hand als bewijs van betaling. De dressing code is zwart en de gemiddelde galerie bezoeker 30 jaar.

 

Voormalig zwembad Stattbad Wedding

De sfeer is ontspannen, met een flesje bier in de hand slentert het publiek door de voormalige doucheruimten, kleedkamers, zwembad en over de publieke tribunes.  Het publiek is deels van niet-Duitse afkomst, we horen heel wat talen om ons heen en de Zweedse stagiaire van de Gallery praat ons bij over de ins en out van de expositie. Het aangeboden materiaal is indrukwekkend. Er worden mooie namen geëxposeerd, althans wel voor hen die thuis zien in Street Art. Toch schittert hier het gemiddelde publiek dat doorgaans een opening van een expositie bijwoont, door afwezigheid.

 

Co-work space in het voormalig binnenzwembad van Wedding

Het is niet de kwaliteit van het geëxposeerde materiaal, het is eerder de rauwe plek en het stadsdeel dat afschrikt. Onbekend maakt nog steeds onbemind. De plek staat nog niet op de lijstjes van ‘places to be’, hetgeen puur het gevolg is van de ligging. Als het Stattbad in Prenzlauerberg of Kreuzberg had gelegen, was deze locatie zondermeer opgenomen en wellicht zelfs met stip genomineerd. Voor het nu is deze plek daarmee (nog) voorbehouden aan de Berlijnse Yuki, de Young Urban Kreative International, immer op zoek naar sfeer en  context en de plekken die er toe doen.




Er zijn nog geen reacties
Open data zijn speeltuinen voor onderzoekers, technici en designers.
20 maart 2013

 

Kaartjes en tabellen, geografen zijn er verzot op. Een goede kaart visualiseert de werkelijkheid. Geeft in een oogopslag weer wat anders lappen tekst voor nodig zijn. Tot voor kort was het verkrijgen van relevante data en onderzoeksmateriaal een intensieve arbeidsintensieve klus of er moest flink voor worden gedokt. Vervolgens was het de kunst om al die data zo toegankelijk mogelijk in tabellen, kaarten en grafieken om te zetten. Dat is een vak apart en niet iedereen was daar even goed in. Hoe anders is in een paar jaar de werkelijkheid geworden.

Technische en designers maken samen de prachtigste visualisaties op grond van real time information. In 2009 werden visualisaties van Carlo Ratti de wereld ingestuurd; de toegenomen belactiviteit vanuit de VS naar de rest van de wereld tijdens de inauguratie van president Obama. Toen ik deze beelden zag was ik direct verkocht. Door de eenvoud en de schoonheid zijn deze kaarten tegelijkertijd kunstwerken en wordt er ondertussen een ongelofelijke hoeveelheid informatie in beeld overzichtelijk aangeboden.

 

Carlo Ratti/MIT SENSEable City Lab, Screen Shot, Obama, One People, The World, 2009

 

De dataspeeltuin is sindsdien steeds mooier en groter geworden. Overheden gaan schoorvoetend over tot het openbaar stellen van publieke data en door de opkomst en explosieve gebruik van social media zijn er in een paar jaar tijd compleet nieuwe databronnen aan te boren. Neem bijvoorbeeld de visualisatie van Twitter Tongues, waarin een kaart nagenoeg op straatniveau laat zien  in welke talen op een bepaald moment in steden als Londen en New York is getwitterd. Wat daar bijzonder aan is? Je ziet in een oogopslag waar welke taal dominant wordt gebruikt. Indien je deze informatie inzichtelijk wilt maken volgens de tot voor kort gebruikte methode lagen er allerlei beperkingen en tekortkomingen op de loer. Feitelijk kon je je alleen maar beroepen op de gemeentelijke basisregistratie en onderzoek op buurtniveau, een bureaucratische en tijdrovende klus die zodra ze was geklaard, feitelijk al weer was achterhaald.

 

Screenshot Twittering Tongues, afbeelding Londen

 

Ik hoor de sceptici al de schouders ophalen. Waarom zou je dergelijke informatie willen weten? Omdat je de stad en haar bewoners niet als een statisch geheel moet bezien, maar als een levend organisme, altijd in beweging en doorgroeiend naar een ander stadium. Zou je dit bijvoorbeeld op het niveau van Amerika als totaal toepassen, dan zou je heel goed inzichtelijk krijgen hoe taalgrenzen schuiven (spaans versus engels). Of neem Berlijn, een stad waar honderden nationaliteiten zich thuisvoelen en waar processen van gentrification zich veel sneller dan in welke andere stad dan ook in Europa zich voltrekken.

We staan nu nog maar aan het begin van het proces van Open Data en de mogelijkheden zijn nu al zo groot. Laat staan, als we enige jaren verder zijn en nog meer databestanden zijn  ontsloten en ook iedereen toegang heeft tot die bestanden. Dat wordt het voor de geïnteresseerden onder ons ook mogelijk om zelf onderzoeksvariabelen in te voeren en kaartmateriaal te produceren. Dan zijn de mogelijkheden oneindig en zal het innoverend vermogen van de maatschappij als totaal zienderogen toenemen. We zijn dan immers niet meer afhankelijk van overheidsinstellingen en onderzoeksinstituten  die nu nog met name onderzoek uitzetten, danwel daarvoor subsidies verstrekken.

 




Er zijn nog geen reacties